Yunus Emre: Karizmatik Bir Halk Dervişinin Din ve Toplum Öğretisi: Yunus Emre: The Religious and Social Teachings of a Charismatic Folk Dervish

Türk dilinin en değerli sütunlarından biri olan Yunus Emre Türk İslam düşünce tarihinin “ulul elbab” ünvanlı ismidir.13.yüzyılda Anadolu’da yaşamış sıradan bir derviş olmaktan öte insanlığın cihanşümul değerlerinin en gür seslerinden biri olarak kabul görür. Mevlana’nın “Ne olursan ol, yine gel.” düsturuna karşılık Yunus Emre’de “Yaratılanı hoş gör, Yaradan’dan ötürü” düsturunu görmekteyiz. Bu düsturlar, bireysel farklılıklara ve inançlara sahip bir toplumu bir arada tutan dinamik öğretilerdir. Yunus Emre, geçmişte olduğu gibi, şimdi ve gelecekte de, zamanların ve coğrafyaların ruhuna göre akademik ve sosyal mecralarda incelenmeye ihtiyaç duyulan bir hazine olarak hep var olacaktır.

Bu çalışma ile Yunus Emre’nin karizmatik şahsiyetinde “din” ve “toplum” anlayışı ele alınmıştır. Bu anlayışa göre, birey toplumun bir parçası olarak hayatını sürdürür. Bireyler gelip geçici iken toplumlar varlığını korur. Birey ya da toplum bu süreçte belirli aşamalardan geçer.

Her asırda ve her koşulda insana ait problemler vardır. Bu problemler psikolojik ve sosyal problemlerdir. Yunus Emre, yaşadığı asrın sözcüsü olarak yaşadığı toplumun insanlık problemlerini, sevinçlerini, kederlerini içtenlikle ele alan büyük bir şahsiyettir. Onun şahsiyeti karizmatik, yaşantısı örnek alınabilecek niteliktedir. Onun şiirlerinde herkes kendisi ile bir ilişki kurabilir. Ayrıca Yunus’un şiirlerinde dönemin toplumsal yapısının gerçeklerini de görebiliriz. Bir sosyolog ya da bir psikolog olmadığı halde toplumun problemleriyle içtenlikle ve büyük bir özenle ilgilenen Yunus, “çağımız insanının uzun tecrübelerden sonra bilincine vardığı insan değerini, yüzyıllar öncesinden dile getirmiştir. Bu durum, çağımız insanının yönünü Yunus’a ve tarihe doğru döndürürken, Yunus’u da çağlar ötesinden günümüze getirir.” (Şanlı, 2009:2)

Bilimsel çalışmalar ve araştırmalar insanlık için yapılıyorsa, gerçekleri görmek ve göz önüne sermek gerekir. Her dinin kutsal saydığı metinleri vardır. Bu metinlerde insanları barışa çağıran, barışı kutsayan ifadeler olduğu gibi; az ya da çok savaşı kutsayan savaşa izin veren ifadeler de bulunmaktadır. Yine öyle görünüyor ki her dine mensup din adamları arasında iyilik ve barış isteyen bireyler olduğu gibi, kötülük ve savaş isteyen bireyler de bulunmaktadır. Metaforik tabirle söylemek gerekirse, siyah giyinen adamlar ile beyaz giyinen adamlar aynı dünyada yaşamaktadırlar. Bugünün dünyasında savaş istemeyen barışsever din insanlarına düşen görevlerden biri metinler içinde geçen barışçıl ifadeleri, kendi yaşayış ve söyleyişleriyle evrenselleştirmek ve din adamları arasında da barışsever şahsiyetleri modelleştirmek olsa gerektir. İslam medeniyetinin yetiştirdiği bu tür örnek dini şahsiyetlerden bir tanesi de Yunus Emre'dir.

Zaman değişse bile toplumsal meseleler şekil değiştirerek varlığını korumaktadır. Yunus’un söylemlerine bugünün şartlarında dahi ihtiyaç duyduğumuz bir gerçektidir. Nitekim Yunus’un her çağa söyleyecek bir sözü vardır.

Çalışmamızda, eserleri ve görüşleriyle evrenselliğe ulaşmış, Türk tasavvuf dairesi içerisinde lider bir şahsiyet konumunda olan Yunus Emre’nin; hayatı, inanç dünyası ve asırlara meydan okuyarak günümüze kadar ulaşan şiirlerinin toplumsal yönü konusal bütünlük içerisinde ele alınmıştır.  Çalışmamızın amacı Yunus Emre’yi anlamak ve bu çağa anlatabilmektir.